„The Guardian“: Serbia shtet i kapur, problem për Ballkanin dhe BE-në

Gazeta prestigjioze britanike “The Guardian”, i ka kushtuar një editorial situatës pas zgjedhjeve në Serbi dhe pozicionit të presidentit të këtij vendi, Aleksandar Vuçiq, në raport me fqinjët.

Sipas presidentit të Serbisë, Aleksandër Vuçiq, zgjedhjet e fundit parlamentare të vendit ishin „më të pastrat dhe më të ndershmet“ në historinë e tij. Ato ishin gjithashtu një triumf për partinë e tij të gabuar Progresive Serbe (SNS), e cila fitoi me shumicë. Por Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë kishte një qëndrim tjetër.

Cani Travel

Gazeta britanike ‘The Guardian’ shkruan se partia fituese e zgjedhjeve është ajo e presidentit Vuçiq, SNS, e cila thotë se quhet gabimisht Parti Progresiste.

“Sondazhi i 17 dhjetorit, tha një deklaratë nga ekipi i tij ndërkombëtar i vëzhguesve, u zhvillua në „kushte të padrejta“, të dëmtuara nga „anshmëria në media, presioni ndaj punonjësve të sektorit publik dhe keqpërdorimi i burimeve publike“. U vunë re raste të frikësimit dhe “parregullsive serioze” duke përfshirë blerjen e votave dhe mbushjen e votave. Janë bërë akuza të tjera se serbët e Bosnjës u futën me autobus në masë për të votuar me mashtrim në Beograd”, shkruan ‘The Guardian’.

Allianz Kokollari

Sipas kësaj prestigjioze britanike, shkelja e normave demokratike dhe e shtetit të së drejtës në Serbi është përshpejtuar gradualisht që kur SNS mori pushtetin mbi një dekadë më parë – një proces tekstual i kapjes së shtetit, i mbikëqyrur nga presidenti që nga viti 2017.

“Një nacionalist autokratik, instinktet politike të të cilit u farkëtuan në epokën e Millosheviçit Vuçiç përdor gjithashtu fuqinë dhe ndikimin e tij për të nxitur mosmarrëveshje në Ballkanin Perëndimor, ku fushatat secesioniste serbe etnike mbështeten nga Beogradi. Por ambicia për ta tërhequr Serbinë brenda orbitës së BE-së – dhe larg ndikimit rus – ka zbutur kritikat perëndimore në një shkallë komprometuese, veçanërisht që nga pushtimi i Ukrainës”, shkruan ‘The Guardian’.

Kjo qasje zbutëse mund të mbarojë së shpejti. Ditë me demonstrata pasuan zgjedhjet e diskutueshme, duke u mbështetur në një lëvizje proteste në rritje kundër Vuçiqit që filloi në verë. Fundjavën e kaluar, dhjetëra mijëra u mblodhën në një shesh të Beogradit, gjithashtu, për të kundërshtuar sundimin e Slobodan Millosheviçit dhe bënë thirrje për një Evropë kryesisht të heshtur për të mbështetur kauzën e tyre. Në shenjë se ku qëndrojnë simpatitë instiktive të qeverisë, kryeministrja e zotit Vuçiq, Ana Bnrabiq, falënderoi Rusinë për sigurimin e provave të supozuara se protestat ishin të orkestruara në perëndim.

Intimacionet e konfliktit të rinovuar rajonal premtojnë të detyrojnë një linjë më të ashpër në Bruksel dhe Uashington.

Në nëntor, zoti Vuçiç parashikoi në mënyrë ogurzezë se viti 2024 do të sjellë “shumë më shumë konflikte dhe trazira” si në Kosovë ashtu edhe në Republikën Serbe, entitetin etnik serb në Bosnje-Hercegovinë. Në këtë të fundit, udhëheqësi separatist serb i Bosnjës, Milorad Dodik, ka kërcënuar se do të prishë marrëveshjen e paqes të Dejtonit të vitit 1995 në emër të bashkimit kombëtar serb. Në Kosovë pavarësinë e së cilës Beogradi vazhdon të refuzojë ta njohë – shpërthimet serioze të konfliktit në veri kanë ngritur frikën për një përpjekje të ardhshme shkëputjeje.

“Shpresat se perspektiva e anëtarësimit në BE do ta bindë qeverinë e Serbisë që t’u përmbahet normave demokratike në vend dhe të përmbahet nga minimi i shteteve fqinje, kanë rezultuar të pabaza. Por qëllimi strategjik i izolimit të Rusisë – gjithashtu i paplotësuar – do të thotë se perëndimi vazhdon t’i lejojë zotit Vuçiq shumë licencë për të ndjekur agjendën e tij autoritare, etno-nacionaliste”, shkruan The Guardian.

Si një nga investitorët kryesorë në ekonominë në rritje të Serbisë, BE-ja shihet në mënyrë të favorshme nga pjesa më e madhe e popullsisë dhe ka fuqi ekonomike dhe diplomatike për të vendosur nëse dëshiron.

“Deri më tani, ajo ka zgjedhur të mos e bëjë këtë, përmes një frike të kuptueshme – të ndarë nga administrata e Joe Biden-it – për ta lënë Ballkanin edhe më të hapur ndaj ndikimit të Moskës dhe Pekinit. Por, ndërsa ai ngulitet akoma më tej në oborrin e shtëpisë lindore të BE-së, trajtimi i zotit Vuçiq si një lloj djali plangprishës që përfundimisht do t’i përmirësojë rrugët e tij nuk funksionon”, shkruan The Guardian.